पाँचथरको पहाडदेखि कर्मचारीतन्त्रको शिखरसम्म : एक समर्पित सेवकको प्रेरणादायी यात्रा - मेखबहादुर मग्राँती

काठमाडौँ । कोशी प्रदेशको मनमोहक पहाडी भू–धरातलले ढाकिएको पाँचथर—जुन विकटता र सौन्दर्य एकैसाथ बोकेको जिल्ला मानिन्छ। पोट्लिङ्गो, गुराँस, धुपी, चिराइतो जस्ता बहुमूल्य जडीबुटीले यसको जैविक हैसियत उचो बनाइदिन्छ, भने सांस्कृतिक विविधताले पाँचथरलाई किराँत इतिहासदेखि नै एक महत्वपूर्ण संगमस्थल बनाएको छ।

यही जिल्लाको नेतृत्वमा पुगेका एक कर्मचारीको कथा अहिले धेरैलाई प्रेरणा बन्दै छ सहसचिव जिल्ला प्रशासन अधिकारी मंग्रातीको जीवन–यात्रा।

सिन्धुलीका पहाडमा जन्मिएको सपना

२०४३ साल सिन्धुलीको कमलामाई क्षेत्रको पाखा–पखेरामा सामान्य किसान परिवारमा जन्मिएका मंग्रातीका बाल्यदिनहरू खेल्दै–कुद्दै, पैदल विद्यालय जाँदै बिते।
जनज्योति माध्यमिक विद्यालयबाट २०६० सालमा एसएलसी पास गरेका उनको विद्यार्थी जीवन सामान्य थियो विद्यालय घर नजिकै, पुस्ताकोट बोक्ने चिन्ता कम, तर भोलिको जीवनप्रतिको सपना भने ठूलो।

आईए सकेपछि उनले सिंहदेवी बहुमुखी क्याम्पसबाट स्नातक (बीएड) पूरा गरे। पढाइकै क्रममा भेट भएको गाविस सचिवले उनको जीवनमार्गै बदलिदिने सुझाव दिए “लोक सेवा तयारी गर, तेरो क्षमता छ।” त्यो एउटा वाक्यले उनलाई संघीय सेवातिर मोडिदियो।

निजामती सेवामा प्रवेश : पैदल सुरु भएको यात्रा पदयात्रामै अघि बढ्यो

२०६६ सालमा खरिदारबाट सेवा प्रवेश। सोही वर्ष सोलुखुम्बुमा पहिलो पोस्टिङ—गाविस सचिव। केही महिनामै नायब सुब्बा, त्यसपछि शाखा अधिकृत।

गौशला (महोत्तरी)बाट सुरु भएको अधिकृतको यात्रा भोजपुर हुँदै मोरङ प्रशासन कार्यालयसम्म पुग्यो।
जहाँ–जहाँ गए, उनीसँग थियो सेवा प्रवाह सुधार गर्ने जादू।

त्यसपछि अमरगढी नगरपालिका (डडेलधुरा), संघीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय, महालक्ष्मी नगरपालिका, राष्ट्रिय दलित आयोग जस्ता जिम्मेवारीपूर्ण स्थानहरू हुँदै २०७८ सालमा सहसचिव।
त्यही बाटो पार गर्दै उनी मधेश प्रदेशको मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयमा प्रदेश सचिव बने, र अन्ततः पाँचथरको प्रमुख जिल्ला अधिकारीका रूपमा पुगे।

पाँचथरमा नयाँ शैलीको प्रशासन : जनता नजिक, समस्या नजिकै समाधान

सीडीओका रूपमा पाँचथर पुगेपछि उनले प्रशासनिक ढाँचा मात्र बदलेनन्, प्रशासनप्रतिको जनविश्वास नै बिस्तारै फर्काइदिए।

उनका मुख्य पहल:

सेवा–प्रवाह सहज बनाउन सार्वजनिक गुनासो सुन्ने कार्यालय संचालन, जहाँ आफैं बसेर समस्या सुन्दै समाधान निकाले।
नागरिकता वा राहदानीका नाममा लिइने मनपरी शुल्क रोक्न कडाइ।
प्रत्येक कार्यालयमा सूचना अधिकारी नियुक्त, जसले सेवाग्राहीको समय र पैसा दुवै जोगायो।
बाढी–पहिरोमा अग्रपंक्तिमा उभिँदै, विशेषगरी हेवा खोलाको बाढीपछि उद्धार तथा पुनर्निर्माणमा सक्रिय नेतृत्व।

यी कामहरूले पाँचथरका बासिन्दामा नयाँ आशा जगाएको थियो “अब पाँचथरको मुहार बदलिन्छ।”

कर्मचारीतन्त्रप्रतिको बुझाइ : सेवा–प्रवाह एक जिम्मेवारी

मंग्राती भन्छन्-
“कर्मचारीतन्त्र जनताको र राज्यको बीचको पुल हो। नियम–अनुशासन, संवेदनशीलता र सेवा उन्मुखता प्रशासन प्रभावकारी हुँदैन।”

सरकारी तलब सुविधा ठूलो नहोला तर ‘भोकै हिँड्न नपर्ने’ आधारभूत सुरक्षा कर्मचारीतन्त्रले दिन्छ भन्ने उनी मान्छन्।

नयाँ पुस्तामा ऊर्जा छ, पुराना पुस्तामा अनुभव। दुवै मिल्दा मात्र सञ्चार–प्रविधि र नयाँ सोच मिसिएको आधुनिक प्रशासन सम्भव हुन्छ।

निजामती सेवामा प्रवेश गर्न चाहने युवालाई उनको सन्देश

आत्मविश्वास र मेहनत नै सबैभन्दा ठूलो पूँजी हुन्।
प्रविधिमा दखल भएकाले नयाँ पुस्ताले सेवा प्रबन्धनमा ठूलै परिवर्तन ल्याउन सक्छ।
व्यवस्थापन मात्र होइन, सुधार र परिवर्तनलाई लक्ष्य बनाउनु जरुरी छ।
“जनताको सेवामा जीवन समर्पण गर्ने भावना बोकेर आउन सके, यो क्षेत्र अत्यन्त अर्थपूर्ण छ।”

पाँचथरमा सुरु भएको विश्वासको यात्रा

कहिल्यै सिन्धुलीको पाखामा पढ्न हिँडेका एक सामान्य केटाको सपना आज पाँचथरका हजारौँ नागरिकको भरोसा बनेर फर्किएको छ।
उनको कथा केवल एक कर्मचारीको पदयात्रा होइन समर्पण, अनुशासन र सेवाभावले प्रशासनलाई कसरी नजिक ल्याउन सकिन्छ भन्ने ज्वलन्त उदाहरण हो।

पाँचथरको पहाड जस्तै दृढ, बहने खोलाजस्तै अविरल यही छ मंग्रातीको सेवायेात्रा।