एनपीएल-२ : क्यानको आम्दानी र खर्च यसरी हुने अनुमान

काठमाडौं । नेपाल प्रिमिअर लीग (एनपीएल) को दोस्रो संस्करण सुरु भइसकेको छ। गत वर्षको पहिलो संस्करणमा कुल १ अर्ब रुपैयाँको कारोबार भएको बताइएको थियो भने यसपालि एनपीएललाई व्यवस्थित रङ्गशाला र फ्लड लाइटको सहयोगमा अझ व्यवस्थित र पेशेवर शैलीमा सञ्चालन गरिएको छ।

नेपाल क्रिकेट सङ्घ (क्यान) का सचिव तथा एनपीएलको गभर्निङ काउन्सिलका प्रमुख पारस खड्काले यस वर्ष आम्दानी गत वर्षको भन्दा तीन गुणा बढ्न सक्ने बताएका छन्। उनका अनुसार एनपीएलले सफलतापूर्वक सञ्चालन भएमा आगामी छ वर्षमा क्यानले खेलकुद मन्त्रालयभन्दा तीन गुणा बढी धनी बन्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।

क्यानको आम्दानी स्रोत

एनपीएलको मुख्य आम्दानी स्रोतहरूमा प्रायोजक, प्रसारण अधिकार, टिकट बिक्री र फ्रेञ्चाइज फी पर्दछन्।

• प्रायोजक: क्यानका प्रवक्ता छुम्बी लामाका अनुसार १६–१७ वटा प्रायोजकहरू विभिन्न स्वरूपमा एनपीएलमा जोडिएका छन्। गत वर्ष प्रायोजकबाट लगभग ६ करोड रुपैयाँ कमाएको क्यानले यस वर्ष १६ करोडभन्दा बढी कमाउने अनुमान गरिएको छ।

• प्रसारण अधिकार: नेपाल भित्रको टेलिभिजन अधिकार कान्तिपुर टेलिभिजन नेटवर्कलाई दिइएको छ, जसबाट ३ करोडभन्दा बढी आम्दानी हुने देखिएको छ। अन्य देशका लागि स्ट्रीमिङ अधिकार डिश होम गोले ५ करोड ३० लाख रुपैयाँमा पाएको छ, साथै थप नाफाको ७१ प्रतिशत क्यानलाई प्राप्त हुने सम्झौता छ। भारतको ओटीटी अधिकार फ्यान कोडले २ करोड रुपैयाँमा किनेको छ।

• टिकट बिक्री: गत वर्ष क्यानले टिकट बिक्रीबाट ४ करोड रुपैयाँ आम्दानी गरेको थियो। यस वर्ष १० हजार सिट क्षमताको व्यवस्थित फ्लड लाइट भएको रङ्गशालामा खेल भइरहेको हुँदा टिकट बिक्री दुबरी हुने अनुमान गरिएको छ। टिकट मूल्य साधारणतर्फ ३०० रुपैयाँबाट ५०० रुपैयाँसम्म बढाइएको छ।

• फ्रेञ्चाइज फी: गत वर्ष आठ टोलीको फ्रेञ्चाइज फीबाट क्यानले लगभग १७ करोड रुपैयाँ कमाएको थियो। यस वर्ष नवीकरण शुल्कबाट क्यानले ९ करोड रुपैयाँ प्राप्त गर्ने योजना छ।

क्यानको खर्च

एनपीएलको खर्च पनि त्यति नै ठूलो छ। यस वर्षका मुख्य खर्चहरूमा:

• प्रसारण खर्च: स्टार स्पोर्ट्सलाई ८–१२ करोड रुपैयाँ।

• स्टेडियम निर्माण र पिच व्यवस्थापन, ग्राउन्ड स्टाफ र पिच क्युरेटर।

• सुरक्षा, ओनर बक्स, अस्थायी प्यारापिट, दर्शक गेट व्यवस्थापन, होर्डिङ बोर्ड।

• अम्पायर, कमेन्टेटर, म्याच अफिसियल, होस्ट, एन्टि-करप्शन युनिट।

• प्रचार–प्रसार कार्यक्रम, पत्रकार सम्मेलन, उद्घाटन र समापन समारोह।

• पुरस्कार राशी: पहिलो हुने टोली १ करोड ११ लाख, दोस्रो ५१ लाख, तेस्रो ३० लाख र चौथो १५ लाख रुपैयाँ।

साथै खेल सामग्री, खाना, खाजा र यातायात खर्चहरू पनि क्यानले व्यहोर्नेछ।

नाफा र वितरण

क्यानले सबै खर्च कटाएर गरेको आम्दानीको ५० प्रतिशत आठै फ्रेञ्चाइज टोलीलाई वितरण गर्नेछ। साथै प्रदेश क्रिकेट संघलाई पनि मुनाफाको हिस्सा दिने योजना छ। यस वर्ष पनि गत वर्षभन्दा नाफा बढ्ने अनुमान गरिएको छ।

एनपीएलले केवल खेलमैत्री कार्यक्रम नभई नेपालको आर्थिक गतिविधि पनि चलायमान बनाउने भूमिका निर्वाह गरेको छ। गत वर्ष २ करोड रुपैयाँ कुल आम्दानी गरेको क्यानले यस वर्ष कति आम्दानी गर्छ, त्यो हेर्न बाँकी छ।